Fire Oranı Nedir, Nasıl Hesaplanır ve Düşürülür?

Fire, üretim sürecinde ortaya çıkan ve satılabilir ürüne dönüşmeyen çıktıdır. Hurdaya ayrılan parça, yeniden işlenmesi gereken ürün ve proses kaybı bu başlık altında toplanır.

Nasıl hesaplanır?

Fire oranı = Fire adedi ÷ Toplam üretilen adet × 100

Örnek: bir vardiyada 840 adet üretilmiş, 42 adedi hurdaya ayrılmışsa fire oranı 42 ÷ 840 = %5'tir.

Ağırlık bazlı çalışan süreçlerde (döküm, plastik enjeksiyon, kesim) hesap adet yerine kilogram üzerinden yapılır; mantık aynıdır.

Firenin gerçek maliyeti

Fire, yalnızca harcanan malzeme değildir. Hurdaya giden bir parça şunların tamamını tüketmiştir:

• Hammadde
• Makine süresi (o sürede sağlam ürün üretilebilirdi)
• Operatör süresi
• Enerji
• Bazen de ayıklama ve imha maliyeti

Bu yüzden %5'lik fire, maliyetin %5'i değil, çoğu zaman daha fazlasıdır. Üretimin son aşamasında çıkan fire, ilk aşamada çıkandan kat kat pahalıdır — çünkü üzerine daha fazla işçilik binmiştir.

Hangi oran kabul edilebilir?

Sektöre göre çok değişir ve genel bir eşik vermek yanıltıcıdır. Plastik enjeksiyonda %2, hassas talaşlı imalatta %1, el işçiliğinin yoğun olduğu montajda %5 normal karşılanabilir.

Anlamlı olan tek karşılaştırma kendi geçmişinizdir. Fire oranınız üç aydır %4 bandındaysa ve bu ay %6 olduysa, sektör ortalamasının ne olduğu önemsizdir — bir şey değişmiştir ve bulunmalıdır.

Fire verisi nasıl toplanmalı?

Firenin işe yarar biçimde toplanması için üç şart vardır:

1. Üretimle aynı anda girilmeli

Üretim bildirimi ekranında "üretilen miktar" ve "fire" alanları yan yana olmalıdır. Fire ayrı bir forma bırakıldığında doldurulmaz.

2. İş emri ve sürece bağlı olmalı

"Bu ay 1.200 adet fire verdik" bilgisi işe yaramaz. "Boya sürecinde X ürününde fire %9" bilgisi aksiyon alınabilir bir bilgidir.

3. Nedeni kodlanmalı

Duruş kodlarında olduğu gibi fire nedenleri de kısa bir listeden seçilmelidir: ölçü sapması, yüzey hatası, malzeme hatası, ayar kaybı, operatör hatası, kalıp kaynaklı. Serbest metin, raporlanamaz veri üretir.

Düşürmek için sıralama

Fire düşürme çalışmasına nereden başlanacağı genelde tartışılır. Veriye dayalı sıralama şudur:

1. Miktara göre değil, maliyete göre sıralayın. 500 adetlik ucuz bir parçadaki %8 fire, 40 adetlik pahalı bir parçadaki %3 fireden daha az maliyetli olabilir.
2. Sürecin sonuna yakın fireyi öne alın. Oradaki her birim en çok işçiliği yutmuştur.
3. Tekrarlayan nedeni, büyük tek seferlik olaydan önce ele alın. Bir kez yaşanan 200 adetlik hurda, her vardiya tekrarlayan 5 adetten daha az önemlidir.

Yeniden işleme (rework) ayrı tutulmalı

Düzeltilip satılabilir hâle gelen ürün hurda değildir, ama bedavaya da gelmez. Yeniden işlemeyi ayrı kaydetmek iki soruyu ayırır: ne kadarını kaybettik, ne kadarını kurtarmak için ne kadar fazladan çalıştık.

İkisi tek kalemde toplandığında, yeniden işleme emeği görünmez olur ve süreç olduğundan verimli görünür.

Bunlar da ilginizi çekebilir

← Bütün yazılar